Een gemeente die van inwoners is
Een gemeente functioneert pas goed als bestuur en inwoners elkaar kunnen vertrouwen. Dat begint bij een raad en college die samenwerken op basis van afspraken die worden nagekomen, en bij een gemeente die inwoners serieus neemt: laagdrempelig bereikbaar bij vragen of klachten, en open over hoe besluiten tot stand komen. Diezelfde democratische betrokkenheid organiseren we ook dichtbij, op het niveau van buurt en dorp, met een gemeente die zelf zorgt voor goede, onafhankelijke informatievoorziening. En het begint met een gezond huishoudboekje: structurele uitgaven worden betaald uit structurele inkomsten, zodat de nieuwe gemeente financieel op eigen benen kan staan.
Hoofdstuk 1Gewoon goed bestuur
Gewoon, Hilversum wil een open, betrouwbare en respectvolle gemeente, waarin inwoners weten waar ze aan toe zijn en serieus worden genomen. Wij willen een bestuurscultuur waarin raad en college samenwerken, afspraken en raadsbesluiten worden nagekomen, informatie transparant wordt gedeeld en inwoners laagdrempelig terechtkunnen met vragen, fouten of klachten. Goede, kwalitatieve, onafhankelijke lokale journalistiek is een randvoorwaarde voor goed bestuur. Zonder een pluriform lokaal medialandschap met gewaarborgde journalistieke onafhankelijkheid kunnen inwoners immers niet weten wat er speelt, welke besluiten worden genomen en waarom.
Een betrouwbare overheid
Wij bij Gewoon, Hilversum staan voor een gemeente die open en transparant werkt en betrouwbaar handelt. Inwoners moeten kunnen zien hoe besluiten tot stand komen, welke keuzes worden gemaakt en waarom. We maken duidelijke afspraken, komen die afspraken na en zijn eerlijk wanneer iets niet kan of anders loopt. Geen achterkamertjespolitiek, maar een bestuur dat inwoners gewoon serieus neemt, actief informeert en verantwoording aflegt.
Samenwerken met respect voor ieders rol
Geen ‘’hullie-zullie’’. Geen politiek van coalitie tegen oppositie, raad tegen college of partijen tegen elkaar. Dat betekent niet dat die verschillen mogen verdwijnen: een raad die het college stevig controleert, werkt niet tegen het college maar vervult juist zijn democratische taak. Verschillen van mening horen bij de democratie, maar mogen samenwerking niet in de weg staan. Voor Gewoon, Hilversum begint een gezonde bestuurscultuur met respect, vertrouwen en de bereidheid om naar elkaar te luisteren. Goede ideeën zijn goede ideeën, ongeacht van welke partij ze komen.
De gemeenteraad stelt de kaders voor beleid, vertegenwoordigt de inwoners en controleert. Het college voert de vastgestelde kaders van de raad uit. Beiden moeten die rol serieus nemen en respecteren, ook wanneer dat tot tegenspraak leidt. Aangenomen moties, wensen en opdrachten van de raad worden gewoon uitgevoerd. Blijkt uitvoering onverhoopt niet mogelijk, dan legt het college opdrachten van de raad niet stilzwijgend naast zich neer, maar meldt zij dit expliciet aan de raad, met een heldere onderbouwing waarom het niet kan. Uiteindelijk besturen we de stad samen en werken we allemaal voor hetzelfde: de inwoners en ondernemers van Hilversum en onze dorpskernen.
Daarnaast heeft de gemeenteraad de taak de inwoners en ondernemers te vertegenwoordigen. Die taak is van essentieel belang om het vertrouwen van inwoners te verkrijgen en te behouden. Het college dient dan ook respect te hebben voor die taak. We zoeken naar wat ons verbindt, zonder verschillen weg te poetsen. We voeren het debat stevig op de inhoud, geven ruimte aan tegenspraak en werken daarna samen aan oplossingen.
Een breed raadsakkoord
Gewoon, Hilversum wil dat er bij de start van de komende termijn een breed raadsakkoord komt voor de eerste bestuursperiode van de nieuwe gemeente: niet één dichtgetimmerd coalitieakkoord van een minimale meerderheid, maar zoveel mogelijk gezamenlijk bepalen wat de nieuwe gemeente nodig heeft. We willen daarbij ook dat wethouders raadsbreed op kwaliteit en geschiktheid geselecteerd worden, in plaats van uitsluitend via de gebruikelijke partij- en coalitieonderhandelingen. Met andere woorden: eerst bepalen welke opdracht en kwaliteiten nodig zijn, daarna mensen zoeken die daarbij passen. Dat betekent nadrukkelijk niet dat verschillen tussen partijen verdwijnen: een breed raadsakkoord mag geen bestuurlijke harmonie-machine worden. Oppositie, afwijkende opvattingen en stevige controle moeten mogelijk blijven.
Openbaarheid en transparantie
We reageren binnen de wettelijke termijn van vier weken op WOO-verzoeken van inwoners en pers, zonder buitensporig of onnodig weglakken van belangrijke details. Transparantie gaat voor ons verder dan dat: de gemeente maakt informatie waar mogelijk actief openbaar, hanteert enkel geheimhouding wanneer hier een heldere wettelijke grondslag voor is en zorgt dat inwoners kunnen begrijpen hoe besluiten tot stand zijn gekomen. Informatie moet daarbij niet alleen openbaar, maar ook begrijpelijk, vindbaar en tijdig beschikbaar zijn, zodat inwoners dat proces ook zelf kunnen volgen. Dat vraagt dus ook om een goede gemeentelijke informatiehuishouding die op orde is.
Onafhankelijke lokale journalistiek als randvoorwaarde
Een open gemeente is niet voldoende als er niemand is die dat ook kritisch volgt. Een lokale democratie kan niet goed functioneren zonder onafhankelijke journalistiek: inwoners moeten kunnen weten wat er speelt, welke besluiten worden genomen en waarom, en dat is niet alleen aan de gemeente zelf om te vertellen. Lokale media zijn daarom meer dan een leuke voorziening: ze vervullen een democratische functie, en die functie mag niet worden verward met citymarketing of een communicatie-instrument van de gemeente.
We willen onderzoeken hoe de gemeente een pluriform lokaal medialandschap kan ondersteunen zonder zich met journalistieke inhoud te bemoeien, en wat de gemeente daaraan legitiem kan bijdragen zonder de journalistieke onafhankelijkheid aan te tasten. Eventuele steun moet daarom zo worden georganiseerd dat die onafhankelijkheid gewaarborgd blijft.
Ruimte voor inwoners met klachten of kritiek
Bij behoorlijk bestuur hoort dat de gemeente ook ruimte laat voor de inwoner die een fout maakt, bijvoorbeeld in het contact met de gemeente of bij het aanvragen van een voorziening. Een klein foutje mag niet direct leiden tot een boete, korting of afwijzing als dat niet in verhouding staat tot wat er is misgegaan. Daarom voeren we een gemeentelijke regeling "recht op vergissen" in.
Daarnaast hoort bij behoorlijk bestuur dat inwoners ergens onafhankelijk terechtkunnen wanneer zij vastlopen in hun contact met de gemeente, bijvoorbeeld wanneer een klacht niet naar tevredenheid wordt opgelost of het vertrouwen in een zorgvuldige behandeling ontbreekt. Daarom willen we een gemeentelijke of regionale ombudsman of ombudscommissie onderzoeken: een onafhankelijk aanspreekpunt die buiten de gemeentelijke organisatie zelf staat en zo drempels wegneemt die inwoners nu kunnen ervaren.
Grip op regionale samenwerking
Open en democratisch bestuur stopt niet bij de gemeentegrens. Bij gemeenschappelijke regelingen en andere regionale samenwerkingsvormen bewaken we expliciet dat raad en inwoners voldoende zicht, invloed en controlemogelijkheden houden. Dat vraagt ook dat we scherp blijven op de positie en invloed van Hilversum zelf binnen deze regionale gremia, zoals de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Juist in samenwerkingsverbanden waarin meerdere gemeenten samen optrekken, is het van belang dat de stem van Hilversum voldoende gewicht blijft houden na de fusie. In dat licht willen we ook onderzoeken of de zetel die we door de gemeentelijke fusie zijn kwijtgeraakt in het algemeen bestuur van de regio op termijn weer terug kan komen.
Hoofdstuk 2Gewoon zelf beslissen
Naarmate de bestuurlijke schaal groter wordt, moet democratische invloed bewust nabij worden georganiseerd. Participatie bij een project is niet hetzelfde als structurele medezeggenschap: inwoners en ondernemers krijgen pas echt invloed als vooraf duidelijk is waarover ze gaan, als dat gebeurt op het niveau van hun eigen buurt, wijk of dorp, en als hun perspectief ook binnen het gemeentehuis geborgd is. Ons uitgangspunt is eenvoudig: gemeentebreed waar het moet, lokaal waar het kan.
Invloed als er nog iets te kiezen valt
Participatie moet geen vinkje achteraf zijn. Vooraf moet duidelijk zijn waarover inwoners en ondernemers invloed hebben en waarover niet, en de raad stelt daarvoor vooraf de gemeentebrede kaders en bepaalt welke onderwerpen lokaal kunnen worden beïnvloed of besloten. We betrekken inwoners en ondernemers op het moment dat hun kennis en ideeën nog verschil kunnen maken: niet iedere gemeentelijke beslissing begint immers met een leeg vel. Zeggenschap begint met goede informatie. Inwoners en ondernemers moeten begrijpelijk en volledig kunnen zien welke keuzes voorliggen, wat de gevolgen, kosten en alternatieven zijn en welke ruimte er daadwerkelijk is om iets te veranderen. De gemeente zorgt daarom voor duidelijke informatie voordat om mening of inbreng wordt gevraagd.
Daarbij organiseren we geen participatie die wezenlijke keuzeruimte suggereert wanneer die er in werkelijkheid niet is. Staat een deel van een besluit al vast, dan zeggen we dat vooraf eerlijk: wat vaststaat, waarom dat vaststaat, en waarover nog wél gesproken kan worden. Een besluit dat feitelijk al genomen is, presenteren we niet alsnog als een open participatietraject. Participatie betekent vervolgens ook dat de gemeente laat zien wat er met die inbreng is gebeurd. We willen voorkomen dat inwoners en ondernemers meepraten en daarna niets meer horen. De gemeente maakt daarom zichtbaar wat is aangedragen, wat daarvan is overgenomen en wat niet, met een duidelijke uitleg waarom bepaalde keuzes wel of niet zijn gemaakt.
Daarbij willen we niet alleen de mensen horen die vanzelfsprekend naar een bewonersavond komen. Mondige inwoners moeten hun stem kunnen laten horen, maar ook mensen die minder snel zelf naar voren stappen, en jongeren op een manier die bij hun leeftijd en leefwereld past. We zoeken daarom naar verschillende manieren om mensen te bereiken en zorgen ervoor dat participatie niet afhankelijk is van wie toevallig de meeste tijd, kennis of energie heeft. Dat kan fysiek én digitaal. Niet iedereen wil of kan naar een bijeenkomst. Digitale informatie, enquêtes en online raadpleging kunnen daarom een goede aanvulling zijn op gesprekken en bijeenkomsten in de buurt. Digitale participatie vervangt het fysieke gesprek niet, maar maakt het voor meer mensen mogelijk om mee te doen.
Heldere instrumenten voor zeggenschap
Zeggenschap werkt alleen als vooraf duidelijk is hoe zwaar iemands stem meetelt. Daarom onderscheiden we vier heldere instrumenten, in oplopende zwaarte: informatierecht, adviesrecht, instemmingsrecht binnen vooraf vastgestelde kaders, en initiatiefrecht. Voor de start van een traject maakt de gemeente bekend welk instrument van toepassing is, zodat inwoners en ondernemers niet achteraf hoeven te ontdekken hoeveel hun inbreng eigenlijk woog. Deze rechten willen we vooraf vastleggen in een verordening.
Instemmingsrecht is daarbij het zwaarste middel: de formele bevoegdheid blijft bij het volgens de wet bevoegde bestuursorgaan, maar de uitkomst is binnen de vooraf afgesproken kaders in beginsel leidend, en van die uitkomst wordt alleen gemotiveerd afgeweken bij zwaarwegende redenen. Naast informatie-, advies- en instemmingsrecht hebben inwoners en ondernemers ook het recht om zelf met een initiatief te komen voor hun buurt, wijk of dorp: de gemeente wijst daarvoor één aanspreekpunt aan en geeft snel inhoudelijk antwoord, in plaats van een idee alleen af te wijzen omdat het nog niet in bestaand beleid past.
Zeggenschap dichtbij organiseren
Een grotere gemeente mag niet betekenen dat de afstand tot het bestuur groter wordt. De gemeenteraad stelt de gemeentebrede kaders; binnen dat mandaat willen we inwoners en ondernemers daadwerkelijk invloed geven op keuzes die vooral hun eigen buurt, wijk of dorp raken. Dat betekent geen extra mini-gemeenteraden of een extra bureaucratische bestuurslaag, maar praktische zeggenschap op het niveau waar een vraagstuk speelt. Een grotere gemeente hoeft daarbij niet overal hetzelfde beleid of dezelfde voorzieningen te betekenen.
Dat geldt voor Ankeveen, Breukeleveen, 's-Graveland, Kortenhoef, Loosdrecht en Nederhorst den Berg net zo goed als voor de wijken en buurten van Hilversum: ieder van deze dorpen, wijken en buurten heeft een eigen identiteit, geschiedenis en sociale structuur, en dat blijft meetellen bij gemeentelijke besluiten. Samenvoeging of gemeentebrede uniformiteit is op zichzelf geen voldoende reden om een lokale voorziening of gewoonte te beëindigen of ingrijpend te veranderen: gelijkwaardig behandelen betekent niet dat ieder gebied hetzelfde moet zijn. Bij ieder voorstel met wezenlijke gevolgen voor een specifiek gebied willen we dat expliciet wordt beoordeeld of de besluitvorming dichter bij dat gebied kan worden georganiseerd; wordt daar toch niet voor gekozen, dan hoort daar een uitleg bij.
Ook bij plannen van projectontwikkelaars willen we dat inwoners en ondernemers op een betekenisvolle manier kunnen meepraten. De Omgevingswet zorgt ervoor dat de gemeente nauwelijks mogelijkheden heeft om participatie bij plannen van projectontwikkelaars af te dwingen. Bij grote ontwikkelingen willen we daarom onderzoeken of de gemeente zelf meer regie kan nemen over het participatieproces. Een mogelijkheid is om projectontwikkelaars de optie te geven de verantwoordelijkheid voor de participatie aan de gemeente over te laten nemen, in ruil voor hogere legeskosten. Zo kan de gemeente zorgen voor een onafhankelijk en herkenbaar participatieproces, zonder dat dit voor iedere ontwikkeling nodig is.
Zeggenschap over de eigen leefomgeving is niet alleen een zaak van inwoners. Ondernemers worden rechtstreeks geraakt door gemeentelijke keuzes over bijvoorbeeld bereikbaarheid, parkeren, laden en lossen, winkelgebieden, markten, terrassen of langdurige werkzaamheden, en verdienen daarom een eigen, herkenbare plek in datzelfde stelsel van informatie-, advies-, instemmings- en initiatiefrecht. Waar de belangen van inwoners en ondernemers uiteen kunnen lopen, willen we beide groepen zo nodig apart raadplegen en bij de besluitvorming inzichtelijk maken waar belangen overeenkomen, waar ze verschillen en hoe ze zijn afgewogen: in het besef dat één belangenorganisatie niet zonder meer namens alle inwoners of ondernemers van een gebied spreekt.
Gebiedsagenda's en gebiedsbudgetten
Voor ieder dorp en voor de wijken, buurten, winkelgebieden en bedrijventerreinen van Hilversum werken we met een gebiedsagenda: een door inwoners en ondernemers zelf opgestelde lijst van wat behouden moet blijven, welke verbeteringen gewenst zijn, waar de knelpunten en prioriteiten liggen en welke initiatieven en ondersteuning nodig zijn. Het college betrekt die gebiedsagenda's aantoonbaar bij beleid en investeringen die het betreffende gebied rechtstreeks raken. Waar dat kan, willen we ook de mogelijkheid geven om voor een gebied een gebiedsbudget beschikbaar te stellen, met vooraf vastgestelde financiële en inhoudelijke kaders, waarbinnen het gebied zelf beslissende zeggenschap krijgt over de besteding, met openbare verantwoording achteraf.
Ieder jaar het gesprek over buurt en dorp
We willen een herkenbaar jaarlijks moment waarop het college met inwoners en ondernemers bespreekt wat er in hun buurt, wijk of dorp speelt en welke plannen eraan komen: een openbare jaarvergadering, minimaal eenmaal per jaar, in ieder dorp, iedere wijk en iedere buurt. Dit is nadrukkelijk geen informatieavond waarbij de gemeente uitsluitend vertelt wat zij van plan is; inwoners en ondernemers bepalen mede de agenda en brengen zelf onderwerpen, zorgen, voorstellen en initiatieven in. Niet praten over het dorp of de buurt, maar mét het dorp of de buurt. Naast inwoners en ondernemers nodigen we daarbij ook dorps- en bewonersorganisaties, ondernemersverenigingen, maatschappelijke organisaties, scholen, verenigingen, jongerenorganisaties en de kindergemeenteraad uit. Het is het jaargesprek van inwoners en ondernemers mét het college. Dit is geen raadsvergadering op locatie, al zijn raadsleden vanzelfsprekend welkom.
Na iedere jaarvergadering komt er een openbare afsprakenlijst: wat is afgesproken, wie gaat ermee aan de slag, en wanneer volgt actie of terugkoppeling. Bij de eerstvolgende jaarvergadering beginnen we met de afspraken van het jaar ervoor: wat is uitgevoerd, wat loopt nog, wat is niet gebeurd en waarom niet. Zo ontstaat een doorgaand gesprek in plaats van participatie die alleen begint zodra de gemeente al een project heeft, en blijft de jaarvergadering wat hij moet zijn: geen besluitvormende dorpsraad die op de stoel van raad, college of burgemeester gaat zitten, maar wél een serieuze plek in het gesprek over gebiedsagenda's en, waar van toepassing, gebiedsadviezen.
Naast deze lokale jaarvergaderingen willen we eenmaal per 1,5 jaar een gemeentebrede brede kernenvergadering organiseren, waar inwoners, ondernemers, het college en de raad samen niet alle lokale onderwerpen opnieuw bespreken, maar juist kijken naar wat de dorpen, wijken en buurten overstijgt: ervaringen met zeggenschap, verschillen tussen gebieden, de uitvoering van gebiedsagenda's en het functioneren van gebiedsbudgetten. Zo worden de lokale gesprekken ook met elkaar en met de hele gemeenteraad verbonden.
Het inwonersperspectief ook binnen het gemeentehuis
Het inwonersperspectief moet ook binnen het gemeentehuis nadrukkelijker worden meegewogen. Bij gebiedsontwikkelingen willen we daarom aan de Omgevingstafel één ambtenaar expliciet verantwoordelijk maken voor het van begin af aan inbrengen van het buurtperspectief. Die spreekt niet namens inwoners, maar bewaakt welke gevolgen keuzes hebben voor het gebied en de mensen die er wonen.
We willen daarbij zorgen voor een gelijk speelveld tussen gemeente en inwoners. De gemeente beschikt bij ingewikkelde ontwikkelingen over ambtelijke kennis en ondersteuning. Inwoners die tegenover complexe plannen of procedures staan, moeten indien gewenst ook toegang kunnen krijgen tot onafhankelijke ondersteuning, zodat inwoners in staat worden gesteld om hun positie en ideeën goed naar voren te brengen en er een gelijker speelveld ontstaat tussen de gemeente en haar inwoners.
Hoofdstuk 3Gewoon een gezond huishoudboekje
De samenvoeging van Hilversum en Wijdemeren heeft grote financiële consequenties. Het wordt een stevige opgave om de nieuwe gemeente financieel gezond te maken én gezond te houden. De gemeente werkt met geld van inwoners. Dat geld moet daarom zorgvuldig, verantwoord en doelgericht worden besteed. Net als thuis geldt ook voor de gemeente: structurele uitgaven betaal je met structurele inkomsten. Gewoon, Hilversum kiest daarom voor een financieel beleid dat rust en zekerheid biedt. Geen begrotingen die nu op papier sluitend zijn, maar in de toekomst extreme tekorten opleveren. Geen grote plannen zonder duidelijk inzicht in de kosten die daarna blijven doorlopen. En geen lastenverhogingen voor inwoners die onvoldoende financieel zijn onderbouwd.
Een structureel gezonde en realistische begroting
De gemeentelijke begroting moet structureel en realistisch sluitend zijn. Terugkerende uitgaven moeten worden betaald uit terugkerende inkomsten. Eenmalige meevallers, reserves of incidentele inkomsten mogen niet worden gebruikt om structurele tekorten weg te poetsen. We willen dat de gemeente vooruitkijkt. Niet alleen naar volgend jaar, maar naar de financiële gevolgen van beleid over meerdere jaren. Bij ieder nieuw voorstel moet daarom duidelijk zijn wat het structureel kost, welke risico's eraan verbonden zijn en welke kosten in de toekomst nog volgen.
Financieel gezond bestuur betekent ook eerlijk zijn over risico's. Grote projecten, grondexploitaties, verbonden partijen, zorgkosten en andere gemeentelijke taken kunnen financiële onzekerheden met zich meebrengen. Die risico's moeten zichtbaar zijn in de begroting en regelmatig worden geactualiseerd. De gemeenteraad moet niet alleen weten wat iets waarschijnlijk kost, maar ook wat er gebeurt wanneer het tegenzit. Geen verrassingen achteraf als we vooraf al hadden kunnen weten dat er een risico bestond.
Transparant over gemeenschapsgeld
Inwoners moeten kunnen begrijpen waar hun geld naartoe gaat. Begrotingen en financiële voorstellen moeten daarom zo duidelijk mogelijk worden uitgelegd. Niet alleen in tabellen en financiële termen, maar ook in gewone taal. Bij grote projecten willen we dat vooraf duidelijk is wat de gemeente verwacht uit te geven, wat het doel is en wanneer de gemeenteraad kan controleren of dat doel daadwerkelijk wordt bereikt. Ook bij tegenvallende projecten moet de gemeente daar open over zijn. Fouten kunnen worden gemaakt, maar ze moeten wel zichtbaar zijn en er moet van worden geleerd.
Meevallers gebruiken om schulden af te lossen, tegenvallers eerst binnen de begroting opvangen
Als de gemeente financiële meevallers heeft, kijken we eerst of daarmee schulden kunnen worden afgelost. Een lagere schuld betekent immers lagere rentelasten en meer ruimte voor de taken die de gemeente echt moet uitvoeren. Tegenvallers horen ook bij het besturen van een gemeente. Niet iedere tegenvaller hoeft direct te leiden tot hogere belastingen. Wanneer zich financiële problemen voordoen, kijken we eerst binnen het betreffende beleidsterrein naar mogelijkheden om bij te sturen, prioriteiten te stellen en uitgaven anders te organiseren. Dat betekent niet dat problemen worden doorgeschoven. Als een tekort structureel is, moet ook structureel worden ingegrepen. De gemeenteraad moet daarbij tijdig kunnen bijsturen en niet pas wanneer het geld al is uitgegeven.
De rekening niet automatisch bij inwoners leggen
Inwoners mogen erop vertrouwen dat de gemeente eerst naar haar eigen uitgaven en keuzes kijkt voordat de belastingen worden verhoogd. Wij willen de gemeentelijke woonlasten voor inwoners beheersbaar houden. De totale woonlasten bestaan voor ons uit de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De totale woonlasten stijgen de komende jaren bij voorkeur niet met meer dan inflatie. Daarbij kijken we naar de inflatieontwikkeling zoals die door het CBS wordt vastgesteld. De gemeenteraad bepaalt uiteindelijk het tarief, op basis van een transparant voorstel van het college. De hondenbelasting blijft afgeschaft. Wij vinden het niet nodig om inwoners opnieuw met deze belasting te belasten. Verder streeft Gewoon, Hilversum naar zo weinig mogelijk verschillende gemeentelijke belastingen. Belastingen moeten eenvoudig, uitlegbaar en proportioneel zijn. We voeren geen nieuwe belastingen in als daar geen duidelijke noodzaak voor bestaat.
Investeren betekent ook kiezen
Gemeenschapsgeld kun je maar één keer uitgeven. Daarom moet bij ieder nieuw (financieel) voorstel niet alleen worden nagedacht wat iets kost, maar ook worden gekeken welke andere mogelijkheden daardoor vervallen. Wij willen daarom bij investeringsbesluiten een duidelijk overzicht van de eenmalige kosten, de structurele jaarlijkse kosten, de verwachte kosten voor beheer en onderhoud en de financiële risico's. Zo voorkomen we (zover mogelijk) dat een investering vandaag goedkoop lijkt, terwijl de rekening voor beheer, onderhoud en vervanging pas later zichtbaar wordt.
Ambities moeten betaalbaar zijn. Een gemeente kan niet alles tegelijk. Wie meer geld wil uitgeven aan het ene onderwerp, moet eerlijk aangeven waar dat geld vandaan komt. Daarom willen we geen plannen die alleen financieel haalbaar zijn zolang alles meezit. Een gezond huishoudboekje betekent dat er ook ruimte blijft voor tegenvallers, noodzakelijke investeringen en toekomstige kosten.
Eerst onderhoud, dan nieuwbouw
Een gemeente heeft niet alleen de verantwoordelijkheid om nieuwe voorzieningen te bouwen, maar ook om bestaande voorzieningen goed te onderhouden. Een nieuw gebouw, park, sportvoorziening of openbare ruimte brengt immers jarenlang beheer- en onderhoudskosten met zich mee. Voordat we iets nieuws bouwen, willen we daarom weten of de gemeente het ook op lange termijn kan betalen.
De onderhoudsopgave op het gebied van infrastructuur en wegen die op de nieuwe gemeente afkomt, verdient daarbij extra aandacht vanwege de omvang. Met de samenvoeging van Hilversum en Wijdemeren wordt het beheergebied aanzienlijk groter en komen er veel extra wegen, fietspaden, bruggen, bermen, kades en andere infrastructurele voorzieningen bij. Ook het beheer en onderhoud van de plassen en het bijbehorende openbare gebied brengt structurele kosten met zich mee. Tegelijkertijd heeft ook Hilversum zelf een grote en voortdurende onderhoudsopgave aan de openbare ruimte en infrastructuur.
Wij maken ons zorgen over de omvang van deze toekomstige onderhoudslasten. We willen voorkomen dat de nieuwe gemeente vooral kijkt naar wat er vandaag gebouwd of aangelegd kan worden, zonder voldoende rekening te houden met wat dit morgen kost. De onderhoudsopgave moet daarom vóór grote nieuwe investeringen goed in beeld worden gebracht en financieel worden doorgerekend. Daarbij kijken we niet alleen naar achterstallig onderhoud, maar ook naar de kosten die de komende jaren nodig zijn om wegen, bruggen, fietspaden, groen, kades, water en andere voorzieningen op een verantwoord niveau te houden.
Geen extra gemeentelijke taken zonder extra knaken
De gemeente krijgt steeds meer taken van het Rijk, terwijl het geld om die taken uit te voeren niet altijd meekomt vanuit het rijk. Dat zien we onder andere bij jeugdzorg en WMO-ondersteuning van ouderen. Als het Rijk verantwoordelijkheden overdraagt, horen daar ook voldoende financiële middelen bij. Gewoon, Hilversum accepteert niet dat het Rijk taken over de schutting gooit en vervolgens de rekening bij inwoners en gemeenten neerlegt. We blijven daarom stevig en actief lobbyen richting het Rijk. Samen met andere gemeenten en via de gemeentelijke koepelorganisaties zetten we ons in voor een gemeentefonds dat aansluit bij de taken en verantwoordelijkheden die gemeenten daadwerkelijk hebben. Kortom: geen extra gemeentelijke taken zonder extra knaken.
Eén gemeente, één financieel fundament
Na de samenvoeging van Hilversum en Wijdemeren moet de nieuwe gemeente financieel gezond worden en blijven. De inwoners van alle kernen en wijken hebben recht op een solide en consistent financieel beleid en een betrouwbare gemeente. Dat betekent dat verschillen tussen wijken en dorpen niet automatisch leiden tot verschillen in financiële discipline. Investeringen moeten aansluiten bij wat lokaal nodig is, maar altijd passen binnen een financieel houdbaar geheel.
1. Gewoon goed bestuur
Kernboodschap: Gewoon, Hilversum wil een open, betrouwbare en respectvolle gemeente, waarin inwoners weten waar ze aan toe zijn en serieus worden genomen. Wij willen een bestuurscultuur waarin raad en college samenwerken, afspraken en raadsbesluiten worden nagekomen, informatie transparant wordt gedeeld en inwoners laagdrempelig terechtkunnen met vragen, fouten of klachten.
Een betrouwbare overheid
Wij bij Gewoon, Hilversum staan voor een gemeente die open en transparant werkt en betrouwbaar handelt. Inwoners moeten kunnen zien hoe besluiten tot stand komen, welke keuzes worden gemaakt en waarom.
Samenwerken met respect voor ieders rol
Voor Gewoon, Hilversum begint een gezonde bestuurscultuur met respect, vertrouwen en de bereidheid om naar elkaar te luisteren. Goede ideeën zijn goede ideeën, ongeacht van welke partij ze komen.
Een breed raadsakkoord
Gewoon, Hilversum wil dat er bij de start van de komende termijn een breed raadsakkoord komt voor de eerste bestuursperiode van de nieuwe gemeente: niet één dichtgetimmerd coalitieakkoord van een minimale meerderheid, maar zoveel mogelijk gezamenlijk bepalen wat de nieuwe gemeente nodig heeft.
Openbaarheid en transparantie
We reageren binnen de wettelijke termijn van vier weken op WOO-verzoeken van inwoners en pers, zonder buitensporig of onnodig weglakken van belangrijke details. Transparantie gaat voor ons verder dan dat: de gemeente maakt informatie waar mogelijk actief openbaar, hanteert enkel geheimhouding wanneer hier een heldere wettelijke grondslag voor is en zorgt dat inwoners kunnen begrijpen hoe besluiten tot stand zijn gekomen.
Onafhankelijke lokale journalistiek als randvoorwaarde
Een lokale democratie kan niet goed functioneren zonder onafhankelijke journalistiek: inwoners moeten kunnen weten wat er speelt, welke besluiten worden genomen en waarom, en dat is niet alleen aan de gemeente zelf om te vertellen.
Ruimte voor inwoners met klachten of kritiek
Een klein foutje mag niet direct leiden tot een boete, korting of afwijzing als dat niet in verhouding staat tot wat er is misgegaan. Daarom voeren we een gemeentelijke regeling "recht op vergissen" in.
Grip op regionale samenwerking
Open en democratisch bestuur stopt niet bij de gemeentegrens. Bij gemeenschappelijke regelingen en andere regionale samenwerkingsvormen bewaken we expliciet dat raad en inwoners voldoende zicht, invloed en controlemogelijkheden houden.
2. Gewoon zelf beslissen
Kernboodschap: Naarmate de bestuurlijke schaal groter wordt, moet democratische invloed bewust nabij worden georganiseerd. Ons uitgangspunt is eenvoudig: gemeentebreed waar het moet, lokaal waar het kan.
Invloed als er nog iets te kiezen valt
Participatie moet geen vinkje achteraf zijn. Zeggenschap begint met goede informatie.
Heldere instrumenten voor zeggenschap
Zeggenschap werkt alleen als vooraf duidelijk is hoe zwaar iemands stem meetelt. Daarom onderscheiden we vier heldere instrumenten, in oplopende zwaarte: informatierecht, adviesrecht, instemmingsrecht binnen vooraf vastgestelde kaders, en initiatiefrecht.
Zeggenschap dichtbij organiseren
Een grotere gemeente mag niet betekenen dat de afstand tot het bestuur groter wordt. Dat betekent geen extra mini-gemeenteraden of een extra bureaucratische bestuurslaag, maar praktische zeggenschap op het niveau waar een vraagstuk speelt.
Gebiedsagenda's en gebiedsbudgetten
Voor ieder dorp en voor de wijken, buurten, winkelgebieden en bedrijventerreinen van Hilversum werken we met een gebiedsagenda: een door inwoners en ondernemers zelf opgestelde lijst van wat behouden moet blijven, welke verbeteringen gewenst zijn, waar de knelpunten en prioriteiten liggen en welke initiatieven en ondersteuning nodig zijn.
Ieder jaar het gesprek over buurt en dorp
We willen een herkenbaar jaarlijks moment waarop het college met inwoners en ondernemers bespreekt wat er in hun buurt, wijk of dorp speelt en welke plannen eraan komen: een openbare jaarvergadering, minimaal eenmaal per jaar, in ieder dorp, iedere wijk en iedere buurt. Niet praten over het dorp of de buurt, maar mét het dorp of de buurt.
Het inwonersperspectief ook binnen het gemeentehuis
Het inwonersperspectief moet ook binnen het gemeentehuis nadrukkelijker worden meegewogen. We willen daarbij zorgen voor een gelijk speelveld tussen gemeente en inwoners.
3. Gewoon een gezond huishoudboekje
Kernboodschap: De samenvoeging van Hilversum en Wijdemeren heeft grote financiële consequenties. Gewoon, Hilversum kiest daarom voor een financieel beleid dat rust en zekerheid biedt.
Een structureel gezonde en realistische begroting
De gemeentelijke begroting moet structureel en realistisch sluitend zijn. Terugkerende uitgaven moeten worden betaald uit terugkerende inkomsten.
Transparant over gemeenschapsgeld
Inwoners moeten kunnen begrijpen waar hun geld naartoe gaat. Begrotingen en financiële voorstellen moeten daarom zo duidelijk mogelijk worden uitgelegd.
Meevallers gebruiken om schulden af te lossen, tegenvallers eerst binnen de begroting opvangen
Als de gemeente financiële meevallers heeft, kijken we eerst of daarmee schulden kunnen worden afgelost. Wanneer zich financiële problemen voordoen, kijken we eerst binnen het betreffende beleidsterrein naar mogelijkheden om bij te sturen, prioriteiten te stellen en uitgaven anders te organiseren.
De rekening niet automatisch bij inwoners leggen
Inwoners mogen erop vertrouwen dat de gemeente eerst naar haar eigen uitgaven en keuzes kijkt voordat de belastingen worden verhoogd. Wij willen de gemeentelijke woonlasten voor inwoners beheersbaar houden.
Investeren betekent ook kiezen
Gemeenschapsgeld kun je maar één keer uitgeven. Ambities moeten betaalbaar zijn.
Eerst onderhoud, dan nieuwbouw
Een gemeente heeft niet alleen de verantwoordelijkheid om nieuwe voorzieningen te bouwen, maar ook om bestaande voorzieningen goed te onderhouden. Voordat we iets nieuws bouwen, willen we daarom weten of de gemeente het ook op lange termijn kan betalen.
Geen extra gemeentelijke taken zonder extra knaken
Gewoon, Hilversum accepteert niet dat het Rijk taken over de schutting gooit en vervolgens de rekening bij inwoners en gemeenten neerlegt. Kortom: geen extra gemeentelijke taken zonder extra knaken.
Eén gemeente, één financieel fundament
Na de samenvoeging van Hilversum en Wijdemeren moet de nieuwe gemeente financieel gezond worden en blijven. De inwoners van alle kernen en wijken hebben recht op een solide en consistent financieel beleid en een betrouwbare gemeente.